Khi khởi sự một công việc, một công ty, tổ chức… người ta thường đặt ra câu hỏi “Sứ mệnh và tầm nhìn của tổ chức là gì?”
Hay một số người thường hỏi: Sứ mệnh có trường hay tầm nhìn có trước? Hoặc sự khác biệt cơ bản khi đưa ra một tuyên bố về tầm nhìn và sứ mệnh là như thế nào?
Sẽ có nhiều góc nhìn, định nghĩa cho các khái niệm này. Hôm nay mình sẽ mời các bạn tham khảo một số góc nhìn sau đây.
Đầu tiên mọi người cùng tham khảo một số góc nhìn về điều này, trích từ cuốn Quản trị bằng văn hóa của tác giả Giản Tư Trung, nhà sáng lập và hiệu trưởng trường doanh nhân PACE.
Tầm nhìn hay có thể gọi là hoài bão, khát vọng.. là mục tiêu, vị thế mà doanh nghiệp muốn đạt được trong một khoảng thời gian xác định; có thể là 1 năm, 3 năm, 5 năm, hàng chục năm. Tầm nhìn trả lời 2 câu hỏi.
(1) Doanh nghiệp sẽ đạt được vị thế gì, trong thời gian bao lâu?
(2) Doanh nghiệp muốn đạt được điều gì?
Sứ mệnh là lý do ra đời, tồn tại, lẽ sống của doanh nghiệp. Sứ mệnh trả lời 2 câu hỏi.
(1) Doanh nghiệp tồn tại để làm gì?
(2) Doanh nghiệp mang lại giá trị cho ai, và bằng cách nào?
Sự khác biệt cơ bản giữa tầm nhìn và sứ mệnh đó là, tầm nhìn là ta muốn có một cái gì đó (cho bản thân mình) - một mong ước đầy thực dụng (vì mình); còn sứ mệnh là ta mang một lý tưởng gì đó (cho người khác).
Hãy lấy ví dụ của một người bán bánh. Anh ta bán bánh vì mong muốn kiếm tiền - một mong muốn thực dụng, vì mình. Nhưng làm sao để công việc bán bánh của anh ta kiếm được nhiều tiền? Anh ta phải bán thật nhiều bánh, bánh phải có chất lượng tốt, ngon, vệ sinh, dịch vụ tốt, giá cả tốt. Vậy nên anh ta phải dồn tâm sức để tạo nên những chiếc bánh ngon, phải dành tâm huyết để tạo nên dịch vụ khách hàng tốt…
Vậy thì anh ta đang vì ai? Câu trả lời là cả hai. Vừa vì mình: muốn phát triển công việc làm bánh và kiếm tiền; vừa vì người: muốn mang đến khách hàng những chiếc bánh ngon với dịch vụ tốt.
Vậy người kinh doanh khôn ngoan là người thực dụng hay lý tưởng? Câu trả lời là, người kinh doanh không ngoan là người vô cùng lý tưởng (vì người); và cũng cực kỳ thực dụng (vì mình).
Bởi lẽ “thực dụng khôn khoan” và “lý tưởng thực tế” thì không mâu thuẫn mà còn bổ trợ cho nhau. Chỉ có thực dụng ngu ngốc và lý tưởng sáo rỗng thì mới luôn mâu thuẫn nhau.
Chính Adam Smith, người được xem là cha đẻ của kinh tế học hiện đại cũng đã nói một câu nổi tiếng với ý tưởng tương tự “Khi ta có một bữa ăn ngon, không phải nhờ vào lòng tốt của người bán thịt, bán rượu hay người làm bánh; mà là do sự tư lợi, hay ích kỷ của họ.”
Tư lợi, hay ích kỷ trong trường hợp này thể hiện cho sự thực dụng, tìm kiếm thặng dư cho bản thân mình của công việc kinh doanh; chứ không hề mang nghĩa xấu xí, đáng phê phán.
Một góc nhìn phổ biến thứ hai về mối liên hệ giữa 3 khía cạnh này.
Sứ mệnh và tầm nhìn
Sứ mệnh là quá trình tổ chức hoàn thành những nhiệm vụ trong tương lai, nó đại diện cho lí do tồn tại của doanh nghiệp, nếu giải thích theo mục đích cuối cùng này thì là doanh nghiệp dựa trên hình thái hoặc vai trò nào để thực hiện mục tiêu, có thể định nghĩa cụ thể là câu trả lời cho vị thế và vai trò của tổ chức trong xã hội, tức là trong xã hội, tổ chức này làm những gì.
Sứ mệnh là định vị chi tiết của doanh nghiệp về "mục đích" tồn tại và phát triển của chính nó, về bản chất, đó là mục tiêu dài hạn của công ty, nó trả lời cho câu hỏi "Tôi là ai" và “Mục đích tồn tại của tôi là gì", thời gian giới hạn có thể là S0 năm, thậm chí là 100 năm.
Dưới đây là sứ mệnh của một số doanh nghiệp có tiếng:
Ford: Trở thành doanh nghiệp hàng đầu trên thế giới về phân phối và sửa chữa ô tô.
Sony: Trải nghiệm niềm vui khi phát triển công nghệ đem lại lợi ích cho mọi người.
Disney: Khiến mọi người cảm thấy vui vẻ.
Huawei: Tập trung vào những thách thức và áp lực mà khách hàng quan tâm, cung cấp các giải pháp và dịch vụ thông tin và truyền thông có tính cạnh tranh, tiếp tục mang đến giá trị tối đa cho khách hàng.
Tầm nhìn chính là mô tả về trạng thái mà tổ chức muốn đạt được trong tương lai, nó mô tả mục đích cuối cùng cho sự tồn tại của doanh nghiệp; nó là kim chỉ nam cho sự phát triển của doanh nghiệp, nó là một kế hoạch có tính dự báo hoặc là mục tiêu có tính tiên phong; nó đề cập đến phương hướng phát triển, mục tiêu, mục đích mang tính dài hạn của tổ chức cùng các trách nhiệm và nghĩa vụ xã hội mà tổ chức tự đặt ra cho mình.
Tầm nhìn định hình dáng vẻ của công ty trong xã hội tương lai, có thể coi đây là mục tiêu trung hạn của công ty, nó trả lời cho câu hỏi "Tôi phải đi tới đâu", thời gian có thể là trong 5 năm, 10 năm, hay 20 năm.
Dưới đây là tầm nhìn của một số công ty nổi tiếng trên thế giới:
Apple: Khiến mỗi người đều có một chiếc máy tính
Huawei: Làm phong phú thêm cuộc sống và cách thức giao tiếp của mọi người
General Electric: Mãi là số 1 thế giới
Foton Motor: Cam kết sử dụng công nghệ nhân văn để thúc đẩy cuộc sống hiện đại
Nhìn chung, tầm nhìn xác định chủ thể, bản nguyên của tổ chức còn sứ mệnh xác định mục tiêu của chủ thể.
Vậy, doanh nghiệp phải làm thế nào để hoàn thành sứ mệnh và đạt được tầm nhìn? Việc cần làm là hoạch định chiến lược doanh nghiệp (Enterprise Strategy).
Chiến lược doanh nghiệp là chỉ một loạt các kế hoạch tổng thể và dài hạn được đặt ra trên cơ sở phân tích toàn diện các điều kiện bên trong và hoàn cảnh bên ngoài của doanh nghiệp nhằm giữ cho doanh nghiệp tồn tại và phát triển lâu dài.